Ik…. Eigenlijk begin ik nooit een artikel met met ‘ik’. Het gaat tenslotte niet over mij, maar over degene waar ik over mag schrijven. Waarom nu dan wel? Wel, omdat ik het een eer vind om Bram’s verhaal te mogen verwoorden. Zeker nu we over een paar weken herdenken en vieren dat we 80 jaar bevrijd zijn. Maar zeker ook nu we moeten beseffen hoe kwetsbaar diezelfde vrijheid op dit moment is. Toen Ernst , de zoon van Bram en ( de liefde van zijn leven) Janny, in 1970 drie jaar oud was en ik waarschijnlijk mijn eerste donshaartjes moest scheren zong Edwin Starr: “WAR…What is it good for?”. Een regel uit de tekst was ook: “Absolutely nothing.. listen to me ohhhhh” . En dat heb ik gedaan, dat luisteren, naar Bram. Op 14 april 1943 is Jan ,de vader van Bram, overleden. Niet hier, zeg maar. Jan was als onderwijzer vertrokken naar Indië , dat was in 1928. Kort daarop werd hij leraar aan de MULO daar. Helaas brak in dat deel van de wereld ook de oorlog uit. Om het kort te houden…: interneren, kampen, 6 kinderen, zwanger van Bram, Bandoeng, vader krijsgevangen, januari 1943 op transport naar Thailand, river Kwai, spoorweg. En helaas overleden, Bram’s vader. Bram’s oudste broer heeft hun vader nog wel kunnen vertellen dat Bram geboren was……… Sta daar maar eens bij stil.
Pas in oktober 1945 heeft de moeder van Bram gehoord dat haar Jan in een kamp was overleden…..ook weer even stilstaan….misschien iets langer.
In het voorjaar van 1946 gaat het gezin zonder vader terug naar Nederland. Met een tussenstop om wat kleding te krijgen. Dan gaat Bram met het gezin door naar Opa. Opa Lobbezoo woont in Bergen op Zoom. Hij woont in een klein huisje, maar in ieder geval groter dan de kampen in de Oost. Onze Bram gaat naar de lagere School met de Bijbel. Daarna gaat hij naar een katholieke middelbare school. Niet vreemd in Bergen op Zoom. Dat was in 1954. HBSb. Daar vond hij het zo leuk dat hij daar door minimale inspanningen nog een jaar langer door mocht brengen. Maar niet getreurd. Alles heeft een doel. Als niet-katholiek was de godsdienstles niet verplicht voor hem. Gelukkig ook voor Janny. En in de aula daar, toen Janny 12 was en Bram al 13 sprong de eerste vonk over. En eerlijk….ik ken ze, nu is die vonk er nog steeds. Uiteindelijk krijgt hij in 1960 zijn diploma. Als buitenkind, maar ook een kind wat boeken vrat als het ware, wist hij wel dat hij niet op kantoor wilde werken. Electrotechniek leek hem wel wat.. maar ja… dan had hij betere punten moeten hebben op school . Door dat vele lezen was hij erachter gekomen dat ons land een zootje had gemaakt van de voorbereiding naar WOII. Vanwege die ‘naadje pet’ voorbereiding was hij zijn vader kwijt geraakt. Omdat Bergen op Zoom een garnizoensstad is kwamen er veel militairen over de vloer, en waren er natuurlijk ook veel militairen in zijn omgeving. Die, en een oom, prikkelden hem om na de HBS eens te denken aan de KMA (Koninklijke Militaire Academie). Zijn motivatie: ‘nooit meer oorlog’ zorgde ervoor dat hij op z’n 18e toegelaten werd. Intern uiteraard. Hij volgt daar de opleiding tot officier van de infanterie. Tijdens het eerste jaar wordt de opleiding van 3 naar 4 jaar verlengd. Buiten de militaire vorming is daar ook ruimte voor zeg maar, wetenschappelijke vorming. Bram heeft het voorrecht om fantastische leraren te hebben op sociaal en psychologisch gebied. Stel je voor: na heftige oefeningen in het veld als infanterist zit je de volgende ochtend in een les psychologie…. De gedreven Bram studeert af en wordt geplaatst in Oirschot. Dan gaat het vlug. In december 1964 krijgt hij samen met zijn Janny een flat in Woensel (Eindhoven dus). Iedere maand werd er iets nieuws gekocht om de flat in te richten. Janny was na hun verloving , toen Bram naar Oirschot ging, bij Philips gaan werken als secretaresse. Samen stichten ze een gezin wat al snel drie kinderen telde. Van: 3,2 en 1 jaar. Vanuit defensie komt er een fantastische kans om na 6 jaar troepenervaring psychologie te gaan studeren. Bijna letterlijk wordt hij op een donderdag uit een oefening in Duitsland weggeplukt om zich op maandag te melden bij een professor in Utrecht. In burgerkleding. Bram salueerde nog net niet toen hij zich voorstelde, maar , niet zozeer die professor als, de medestudenten waren toch wel een behoorlijke cultuurschok. Lange haren, zweet, troep, bier en wiet roken….. Gelukkig was hij spoorstudent en kon hij ’s avonds naar Janny. Die was ondertussen aan het conservatorium begonnen. Ik ga een tijd overslaan die ik wel met Bram heb mogen bespreken. Maar een deel wil ik nog toevoegen, hij heeft de universiteit met een bul af mogen ronden, net zoals Janny van het conservatorium. Hij heeft veel stappen mogen maken en mooie dingen op mogen zetten als mens binnen het leger. Maar vooral ook voor de mens. Zijn visie dat ‘wat goed is voor de mens is ook goed voor de organisatie’ heeft hem altijd gedreven. Ook na zijn werkzame leven ( in 1997 werd Bram: Kolonel b.d.) is hij jaren actief geweest in het vrijwilligerswerk. Een gesprek met een kolonel kan natuurlijk niet zonder een vraag naar zijn idee over de onrust in de huidige wereld. Hij is ernstig bezorgd omdat na de val van de muur (1989) de investeringen voor het in stand houden van onze Defensie ineengestort zijn. Het zal 3 tot 5 jaar duren voordat onze defensie op peil is gebracht verwacht hij. Vrijheid heeft z’n prijs, zegt Bram, en die vrijheid bestaat niet zonder verantwoordelijkheid. De overheid heeft de plicht om voor de vrijheid van de burger te zorgen. Maar ook wij allemaal samen. Bram is geen ‘krijger’ met pijl en boog zeg maar, maar ziet meer heil in een dienjaar waarin alle jongeren, m/v/x , zich in zouden moeten zetten in het leger of andere maatschappelijke functies. Dat is zijn idee als gepensioneerd militair. Als mensenmens wil hij daar nog aan toe voegen: “Heb aandacht voor elkaar, en zorg voor elkaar !”. Wat een mooie afsluiting uit de mond van een legerman die zonder vader uit de oorlog is gekomen. En eerlijk, die warmte herkennen mijn eega en ik iedere keer weer als we Bram en Janny mogen ontmoeten. Dankjewel Bram !
